واحـید مسـتـقیل آذربایجــان جبــهه سی

واحید مستقیل آذربایجان جبـهه سی نین تکلیف ائتدییی

آنایاسا تاسلاغی

اونوچونجو بولـوم

کئچیجی و سون حوکوملر


آذربایجان وطنداشلیغی	143ـ نجو مادده: §
بو آنایاسا ایچته نلی یینده ـ مـفهومون دا آذربایجانلی لیق ، باشقا شکیلده قانونی عیارلامالار قورونماقلا، آذربایجان وطنداشلیغینا صاحیب اولانلار یاخود آذربایجان کوکنلی اولوب 13اوکتوبر 1813 و10 فئورییه 1828 آنلاشمالاریندان قاباقکی آذربایجانین بوتون تاریخی اراضیلرینده یاشایان آذربایجان سویلولار ،هرهانسی بیر شکیلده سورگون ائدیلیب ، دیده رگین دوشموشلر ، اوزلری وحیات یولداشلاری و اونلارین کوکونده ن گه لنلردیر.		۱)
21 آذر 1325 ین سونرا و اونان قاباقکی دووره لرده ایجباری ویاخود هر هانسی بیر سببله آذربایجان اراضیلریندن قوولانلار، یاخود وطنی ترک ائدیب جیلای وطن دوشنلر ، کوچنلر تیکرار آذربایجاندا یئرلشیب ،یاخود بئله بیر ایستکده بولوندوقدا آذربایجانلی لیق وطنداشلیغینی ایتیرمه میش ساییلیرلار.		۲)
3 نجو ماده نین 2 نجی حالقاسی و 11 نجی ماده لر حاقدا کئچیجی عیارلامالار	144ـ نجو مادده: §
3 نجو مادده نین بیرینجی حالقاسینا ضید اولان یاسالار ، بو انایاسانین حوکوملرینه اویقون وضعیته گتیریله نه قده ر کئچه رلی ساییلیرلار.		۱)
آذربایجان اراضیلرینده موناسیب ائولرین قیتلیغیندان ، اوز ایستک لری ایله یاخود ایجاری کوچگون و سورگونلرین آذربایجانا قاییتما ایستکلری نظره آلیناراق 11 نجی مادده ده قئید ائیه ن آزاد یئرله شمه و ایسکانلاشدیرما حاقدا اولان محدودلاشدیرما یاسا و عیارلامالار آذربایجان عمومی بیر یاساسی ایله قالدیریلیرر.		۲)
خانلیق سرحدلرینده دوزه لیشلر	145ـ نجی مادده: §
بو آنایاسانین اون گوردویو بوتون آذربایجانین خانلیقلاری نین سرحدلرینده آپاریلان دوزه لیشلر 29 نجو ماده نین حوکوملرینده ن فرقیلی اولاراق ، بو ایالتلری نین حوکومتلری نین راضیلاشماسی ایله اولور. بئله بیر آنلاشما مومکون اولمادیغی تقدیرده بیر یاسایا دایاناراق خانلقیدان آپاریلاجاق بیر سورقو ایله دوزه لتیلیر.		۱)
سورگونلر و قاچقین لار.	146ـ نجی مادده: §
سورگون، دیده گین ائدیله نلر و قاچقینلارین یئرلشدیریلمه سی و ساییر حاقلاری حاقیندا آذربایجان حوکومتی بیر قانون تاسلاغینی آذربایچان ائل اوجاغینا تسلیم ائه ر. خصوصیله بو یاسادا اونلارین خانلیقلارا داغیتیلماسی حاقیندا عیالامالاری نظره آلیر. بو یاسا اوچون خانلیقلار شوراسی نین تاییدی لازیمدیر. بو یاسا ایستیثایی دورومدا آذربایجان حوکومتینه بویوروق وئرمه صلاحییتینی تانیر. امیرلرین ایجراسیندا بیر تهلوکه اولمادیقدا بو خانلیقلارین یوکسک مقاملارینین عهه سینه بوراخیلیر.		۱)
ایشغالدان و ساوادان دوغان مصرفلر	147ـ نجی مادده: §
ایشغالدان دوغان مصرفلر، ساواشدان دوغان داخیلی و خاریجی یوکلر ،آذربایجان عمومی یاساسینا دایاناراق آذربایجان حوکومتی طرفیده ن تامین ائدیلیر. ساواشین و ایشغالین مصرفلری نین آغیرلیغی نظره آلیناراق، یاسالارلا دوزه نه سالیناراق، بو مصرفلرین تامینی آذربایجان ایالتلری آراسیندا دوروملارینا گوره پایلاشدیریلیر. ساواشدان دوغان خسارتلر آذربایجان عمومی بیر یاساسیله تامینی عیارلانمامیش سا ، یاخود عیارلانمییاجاقسا ، بو مصرف و و ظیفه لر ایالتلر ، بلدییه، قصبه و کندلر بیرلییی طرفینده ن قارشیلاشدیریلمالیدیر. قارشیلیقلی اولاراق آذربایجان حوکومتی ایش سیزلیک سیقورتاسی(بیمه سی) و ایش سیزلیک یاردیمی داخیل اولماقلا ایجتماعی سیقورتا مصرفلرینه یاردیمدا بولونا بیله ر. ایشغال و ساواش نتیجه سینده اورتایا چیخان بو مصرفلرین بو ماده اساسیندا آذربایجان حوکومتی و ایالتلر آراسیندا بولونمه سی، ساواشدان دوغان تضمینات ایدعالاری حاقدا قانونی بویوروقلارا ال وورولمامیشدیر.		۱)
آذربایجان حوکومتی بو گئده رلری (مصرفلری) تامین ائتدیکده، گه لیرلریده آذربایجان حوکومتینه عایید اولور.		۲)
عهده لیکلرین ده نگه لشدیریلمه سی (میزانلاشدیریلماسی)	148ـ نجی مادده: §
عهده لیکلرین ده نگه لشدیریلمه سی(تعادوللشدیریلمسی ـ میزانلاشدیریلماسی)حاقینداکی یاسالار(قانونلار)، خانلیقلار شوراسی نین تاییدی لازیمدیرکی، تعادوللشدیریلمه سی اون گورولن ساحه لرین بیر بولومونو آذربایجان حوکومتی و باشقا بولومو ایسه خانلیقلار طرفیندن تامین ائدیلیر . آذربایجان حوکومتی و اونا عایید یوکسک ایداری مسئوللاری 94 نجو مادده یه دایاناراق اونا عایید صلاحییتلرین بوتوونو یاخود بیر بولومونو آذربایجان تعادولشدیرمه ایداره سی نین عهده سینه قویور.بو صلاحییتلرین ایجراسی اوچون خانلیقلار شواسی نین تاییدینه ائحتیاجی یوخدور. عجله لی دوروملارین خاریجینده تعلیماتلارینی ایالتلرین یوکسک مقاملارینا ( ایالت تعادوللشدیرمه ایداره لرینه) وئریر.		۱)
96 ـ نجی مادده نین 3 ـ نجی حالقاسی (بندی) نین 2 ـ نجی جومله سی نین حوکمونه ال وورولمادان یئرینده قالیر.		۲)
عضوولرین چوغونلوغو (اکثرییت) مفهومو	149ـ نجو مادده: §
بو آنایاسادا یارارلانان آذربایجان ائل اوجاغی و خانلیقلار شوراسی عضوولری نین اکثرییتی بو آنایاسانین مفهومونو داشییان قانونی عضوولری نین ساییلاری نین اکثرییتی نی ایفاده ائدیرلر.		۱)
قانون وئریجی لیک صلاحییتلری نین صلاحییتلری اورقانلارا وئریلمه سی	15۰ـ نجی مادده: §
آذربایجان ائل اوجاغی نین ایلک ییغینجاغیندان اغتباره ن قانونلار ، یالنیز بو آنایاسادا تانینمیش اولان قانون وئریجی لیک اورقانلاری طرفینده ن قبول ائدیلیرلر.		۱)
صلاحییتلری بیرینجی حالقایا گوره سونا چاتان یاسا چیخاریجی و قانون وئریجی لییه مشاویر اولاراق قاتیلان قورولوشلار بو آندان اعتباره ن فسخ ائدیلمیش ساییلیر.		۲)
بو آنایاسادان قاباقکی حاقلار و دوولت انلاشمالاری	151ـ نجی مادده: §
آذربایجان ائل اوجاغی نین ایلک توپلانتی سیندا ایجرادا اولان حقوق بو آنایاسایا ضید اولمادیغی مدتجه یئرینده قالیر.		۱)
آذربایجان طرفینده ن باغلانمیش ، بو آنایاسایا گوره آذربایجان خانلیقلارینین قانون وئریجیلیک اورقانلاری نین صلاحییتلری ایچینده اولان دوولتلر آراسی انلاشمالار ، عمومی حقوق قایدالارینا گوره گئچه رلی اولدوغو تقدیرده، طرفلرین بوتون حاق و اعتیراض موحافیظه اولماق شرطیله، بو آنایاسایا گوره صلاحییتلی اورقانلار طرفینده ن یئنی دوولتلر آراسی انلاشمالارا قول چکیله نه قده ر یاخود ایحتیوا ائتدیکلری حوکوملره گوره آیری شکیلده سونا چاتانا قده ر کئچه رلیدیرلر.		۲)
اینحیصاری قانون وئرجیلیک ساحه سی خاریجینده اولان قاباقکی حقوق	152ـ نجی مادده: §
آذربایجان ائل اوجاغینا خاص اولان قانون وئرجیلیک باره ده اولان قانونلار، ایجرا اولونان ساحه لرده آذربایجان قانونلاری ساییلیر.		۱)
رقابتلی ( یاریشان) قانون وئریجی لیک ساحه سی خاریجینده اولان قاباقکی حقوق	153ـ نجو مادده: §
آذربایجان خانلیق مجلیسلرینا (ائل اوجاقلارینا ـ پارلئمئنتولارینه) عایید قانون وئریجیلیک باره ده اولان قانونلار اوز ایجرا اولدوقلاری ساحه لرده آذربایجان قانونلاری حقوقونو داشییرلار. بیر ویا بیرده ن چوخ ایشغال بولگه لرینده ده عین شکیلده کئچه رلی ساییلیرلار.		۱)
1816 و1826 دان سونرا ده ییشدیریله ن حقوق بحث موضوعسو اولدوغو تقدیرده ایجرا اولوندوغو بلگه ده ایالت (خانلیق ) حقوقو ساییلیر.		۲)
( آنایاسادان قاباق قانونون کئچه رلی لییی حاقدا گوروش آیریلیغی)	154ـ نجو مادده: §
بو آنایاسادان قاباق اولان قانونلاری آذربایجان قانونلاری اولاراق کئچه رلی ییی باره ده اویقونسوزلوق ـ اویوشمازلیغی حاقدا آذربایجانین آنایاسا محکمه سی قرار وئره ر.		۱)
بیرلشمیش ایقتیصادی بیرلیک حقوقو	155ـ نجی مادده: §
152 یاخود 153 ماده لره گوره ، آذربایجان حوکومتی بوتوو آذربایجانین حوکومتی اولاراق کئچه رلی قالدیغی مدتجه بیرلشمیش ایقتیصادی بولگه لری نین حقوقونو (قانونو) ، علاقه لی خانلیق حوکومتلری نین تاییدی ایله بو آنایاسانین اعلانیندان اعتباره ن بیر ایل ایچینده آذربایجان خانلیقلاریندا ایجرایه قویا بیله ر.		۱)
بویوروق ( تعلیمات) حاقلاری نین دوامی	156ـ نجی مادده: §
کئچه رلیلی یینی قورویان حقوقون 93 ـ نجو مادده نین 5 ـ نجی حالقاسی معناسیندا بویوروق (تعلیمات) حاقی اون گورولدویو تقدیرده ، بو حاقلار قانونلا ده ییشدیزیلمه دییی مدتجه کئچه رلیی یینده قالیر.		۱)
صلاحییتلرین کئچه رلیلی یی	157ـ نجی مادده: §
آذربایجان حوکومتی اولاراق، کئچه رلیلی یینی قورویان بویوروقلار (حوکوملر)، اساسنامه و ایداره جیلیک (نیظامنامه) لر چیخارماغا، یاخود عمومی بویوروقلار وئرمه یه ، و ایداری تصروفلرین ایجراسیندا وئریله ن صلاحییتلرینی ، بونونلا علاقه دار صلاحییتلی مقاملارا انتقال ائده ر (آختارار).ترددوده یول آچان دوروملاردا خانلیقلار شوراسی نین گوروشونو آلاراق آذربایجان حوکومتی قرار وئره ر. بو قرار یایینلاییر.		۱)
خانلیق حقوقو اولاراق کئچه رلیلی یینی قورویان بویوروقلار(حوکوملر) لا وئریله ن صلاحییتلر، ایالت قانونلارینا گوره صلاحییتلی مقاملار طرفینده ن ایجرا اولونور.		۲)
1 و 2 ـ نجی حالقالارین ایچتن لی یینده (ماهییتینده) کی بویوروقلار، اونلارین ده ییشدیریلمه سی یاخود تکمیللشدیریلمه سی یاخود قانونلارین یئرینه کئچه بیله جک قانونی صلاحییتلندیرمه لر وئردیلدییی تقدیرده ، بو صلاحییت لندیرمه لر سونا چاتمیش ساییلیر.		۳)
بیر و ایکینجی حالقاداکی حوکوملر ، ارتیق کئچه رلی اولمایان قانونلارا یاخود موجود اولمایان قورولوشلارا گونده ریلمه سینده ده موجود اولان حوکوملره ده اویقولانیر.		۴)
حقوقی عمومی قورولوشلار	158ـ نجی مادده: §
خانلیق حقوقونا یاخود خانلیقلار آراسی آنلاشمالارا دایانمایان ایداره اورقانلاری و باشقا (ساییر) ایداره و عدلییه قورولوشلاری ، آذربایجان ده میر یوللارینی ایشلتمه بیرلییی ، ایشغال بولگه لرینده اولان پوست تئلئکومنیکاسییون ایداره سی نین ایداره جیلییی آذربایجان حوکومتینه عاییدیر.آذربایجان حوکومتی خانلیقلار شوراسی نین تاییدی ایله گئچیش ، لغوی(فسخ) و تصوییه لرینی دوزه نلر.		۱)
ایداره لرین و بو قورولوشلاردا چالیشان قولوقچولارین ان یوکسک تنظیمله جی لیک(دیسیپپلین) حاقی آذربایجان حوکومتی نین مربوط ناظیری نین صلاحییتینده دیر.		۲)
دوغرودان ـ دوغرویا خانلیقلارا باغلی اولمایان و خانلیقلار آراسی آنلاشمالارا دایانمایان عمومی قوروم و عموما عایید حقوقی قورولوشلار (دولت وظیفه سینی خصوصی ایجرا ائده ن و دولت قارشی سیندا مسئولییت و سوروملولوق داشییان ) آذربایجان دوولتی نین یوکسک صلاحییتلی ایداره لرینین نظاره تی آلتیندادیرلار.		۳)
قاباخجادان عموما عایید وظیفه لرده چالیشان قوللوقچولار(مامورلار)	159ـ نجو مادده: §
سورگون ائدیله ن و دیده رگین دوشنلر داخیل ،21 آذر 1325 دن سونرا و بو آنایاسا ایجرایا قولانا قده ر میللی و وطنی دوشونجه لرینه گوره مستملکه چیلر طرفیندن عمومی وظیفه لریندن قوولان قوللوقچولارین ، یاخود عمومی سوزلشمه حقوقوندان باشقا سببلره گوره ایشده ن اوزاقلاشدیریلانلارین تیکرار ایشه آلینمالاری ، حقوقی ایستاتولری عمومی بیر آذربایجان یاساسی ایله دوزه نله نیر. بو اونلارین امکلیلیق( متقاعدلیک) حقوقلاری اوچونده کئچه رلیدیر. عمومی آذربایجان یاساسی ایجرا اولونانا قده ر خانلیقلارین خقوقلارینداکی اسکی(کوهنه) بویوروقلار ـ حوکملر ساخلی قالماق شرطیله طلبده بولونولانماز.		۱)
) بو آنایاسا ایجرایا قویولانا قده ر ایشغال آلتیندا اولان آذربایجان اراضیلرینده ایشغالچیلار طرفینده ن عمومی وظیفه لرده چالشانلارین، اولدوقلاری وظیفه لرده قالیب ـ قالمامالاری حاقدا اولان صلاحیتلرینی تفروعاتلی بیرعمومی آذربایجان یاساسی عیارلار.		۲)
دواملی قوللوقچولوق حاقلاری نین قالدیریلماسی	16۰ـ نجی مادده: §
بو آنایاسا ایجرایا قویولدوغو آندا عومور بویو وظیفه ده اولان محکمه قوللوقچولاری و باشقا قوللوقچولار(مامورلار) اولدوقلاری وظیفه لرده گره لی کیشیلیک ، کیملیک و صلاحییتلری اولمادیقلاری تقدیرده ، آذربایجان ائل اوجاغی نین ایلک ییغینجاغیندان اعتباره ن 6 آی ایچینده متقاعد ائدیله بیلیرلر، ایشده ن اوزاقلاشدیریلیب ، یاخود آشاغی سوییه لی وظیفه لرده ایشه آلینا بیلیرلر. بو بویوروق ( حوکوم) موقاویله لری لغو ائدیلمه ین قوللوقچولار حاقیندا دا اویقولانیر. موقاویله لری نین لغوی مومکون اولان قوللوقچولار ، توپلو سوزلشمه حقوقلاریندان آرتیق (علاوه) اولان حاقلارین لغوی، اعتبار مدتی سونو یاخود باشقا بیر مدت ایچینده اولا بیله ر.		۱)
بو بویوروق (حوکوم) « میللتچیلیک ، مستملکه دن قورتولوش» اوچون حاخلاریندا داوا آچیلیب ، حوکوملره معروض قالانلار ، یاخود بوتوو آذربایجاندا مستملکه دوورو تعقیبه اوغرامیش اولان عمومون(توپلومون) قوللوقچولارینا (مامورلارینا) کیشیلیکلرینده هر هانسی بیر موهوم سبب اولمادیغی شرطیله اویقولانا بیلمه ز.		۲)
علاقه دار شخصیلر اوچون 22 ـ نجی مادده نین 4ـ نجو حالقاسینا(بندینه) گوره قانون یولو آچیقدیر.		۳)
موضونون تفروعاتینی آذربایجان حوکومتی طرفینده ن حاضیرلانان و خانلیقلار شوراسی نین تاییدینه ن کئچه ن بیر قرارنامه عیارلار.		۴)
بیرلشمیش ایقتیصادی ساحه نین ایداره جیلیک واریثی	161ـ نجی مادده: §
آذربایجان حوکومتی خانلیقلارین بیرلی یینده ن دوغان بیرلشمیش ایقتیصادی ساحه نین ایداره سی حاقدا اولان حاق و اوسته لیکلری عهده سینه آلیر.		۱)
مادده آذربایجان ، آذربایجان ایشغالی دوورونده اولان وارـ یوخونون حقوقی واریثی	162ـ نجی مادده: §
آذربایجان وارـ (ثروتی)نین واریثی قئید شرطسیز آذربایجان دوولتی دیر.		۱)
بو وار ثزوتین قایناغینداکی مقصدینه گوره، ایلک اولاراق ایداری وظیفه لره گوره اون گورولموشدورسه ، بو آنایاسایا گوره آذربایجان بو وارـ ثروتی علاقه لی قورولوشلارا ، و بو آنایاسایا گوره ایالتلر طرفینده ن یالنیز کئچیجی دئییل ، یئرینه گتیره جه یی وظیفه لرینه گوره خیدمت ائتدییی تقدیرده خانلیقلارا(ایالتلره) آختاریلیر.(وئریلیر) . باشقا وارـ ثروتلرده خانلیقلارین ایخیاریندا قویولور.		۲)
اسکی(کوهنه ) ایالتلرین و قورولوشلارین وارلاری(ثروتلری)	163ـ نجی مادده: §
بو آنایاسا ایجرایا قویولانا قده ر بیر بیر بولگه نین ـ بیر ایالته ین ایستاتوسو ده ییشمه میشسه ، بو منطقه ده کی وار ـ ثروتلر بو بولگه نین بو تاریخده ن سونراکی خانلیغینا (ایالتینه) عایید اولور.		۱)
آرتیق موجود اولمایان ایالتلرین و باشقا عموما عایید « اوزونو ایداره ائده ن قوروملارین » وارلیقلاری ایلک باشدا مقصده گوره ایداری خیدمتلر اوچون یاراندیغی تقدیرده ، یاخود ایندیلیک ده تکجه گئچیجی دئییل ، قاباقکی ایداری خیدمتلر اوچون یارندیقلاری تقدیرده ، بوندان بویانا بئله خیدمتلری ایجرا ائده ن ایالتلره ، عموما خیدمت کیشی و قوروملارا اینتیقال ائده ر.		۲)
آرتیق موجود اولمایان ایالتلرین غئیر منقول وارـ ثروتلری بیرینجی حالقادا یازیلان معنادا ذاته ن وار ـ ثروت ساییلسالاردا ، اونلارا عایید اولان بوتون جوزولری(جز) ایله بیرلیکده بو غئیر منقولون اولدوغو ایالته کئچیر.( اینتیقال ائده ر)		۳)
آذربایجانین آغیر باسان بیر چیخاری یاخود بیر منطقه نین خصوصی منفعتی گره کیرسه ، آذربایجان حوکومتی طرفینده ن بیر یاسا ایله ـ1 ـ 3نجو حالقالاردا ن فرقیلی شرطیلر قویولا بیله ر.		۴)
بونا علاوه اولاراق حقوقی واریث و دارتیشمالار حاقدا تعیین ائدیله ن تاریخه قده ر ، ایگیلی خانلیقلار آراسیندا یاخود اوزونو ایداره ائده ن عموما خیدمت ائده ن قوروملار آراسیندا آنلاشما یولو ایله حل ائدیلمه زسه خانلیقلار شوراسی نین فاییدیله آذربایجان عمومی یاساسی واسیطه سیله ذوزه نله نیر.		۵)
آذربایجانین کئچمیش خانلیقلاری نین قاتیلماسیندا او خانلیق یاخود خانلیقلارین خصوصی خقوقی ایشلتمه لرینده کی حیصه لر بوتوو آذربایجانا اینتیقال ائدیر. تفروعاتینی آذربایجان عمومی یاساسی عیارلار ، اونون فرقیله نه جک حوکوملری نین گوستریر.		6)
1ـ 3 اوچونجو حالقالارا گوره بیر خانلیغا( ایالته) یاخود اوزونو ایداره ائده ن دوولت قارشی سیندا مسئولییت داشییان قورولوش و عموما عایید موسیسه یه عایید وار ـ ثروت حاقیندا سونرادان حاقلی اولانلار طرفینده ن بیر ایالت قانون وئریجی لییه دایاناراق ، یاخود باشقا بیر شکیلده بو آنایاسانین ایجراسینا باشلامادان قاباق تصروفاتدا بولونماسی حالینده وار ـ ثروتین اینتقالی تصروفاتدان قاباقکی باش وئریلمیش (وقوع بولونموش) اولور.		7)
کئچمیش آذربایجان اراضیلری و اوزونو ایداره ائده ن قورولوشلارین عهده لیکلری نین قیسمی شکیلده عهده سینه آلیب یاخود قیسمی شکیلده قالدیریلماسی	164ـ نجو مادده: §
162 ـ نجی مادده نین 4 نجو و 163 نجو ماده نین 5 ـ نجی حالقاسینا اساسن آذربایجان حوکومتی نین قانون وئریجی لیک صلاحییتی قورونماقلا آشاغیداکی عهده لیکلرین هئچ بیرین یاخود بیر بولومونون تامین ائدیله جه یینی قرارلاشدیریر. 1 ـ1 مستملکه دوورونون ، گئچمیش ایالتلرین و موجود اولمایان عموما عایید قورولوشلارین اوزونو ایداره ائده ن یاریم دولتی قوروملارین عهده لیکلری 2 ـ 1 آذربایجانین یاخود عموما عایید حقوقی قورولوشلارین 102 و163 ـ ،108 ،162نجو مادده لرینده اون گورولن وار ـ ثرولرین اینتقالی ایله (آختاریلماسی ایله) علاقه دار عهده لیکلری ایله یاناشی ، بو حاق صاحیبلری نین 1ـ نجی حالقادا آچیقلانان حاق صاحیبلری نین تصروفلرینده ن دوغان عهده لیکلر 3 ـ1 ایالت ایله بلدییه ، قصبه و کندلرین ( بلدییه و کند بیرلیک لری) آلینان تدبیرلر 1813 ،1828 ، خصوصی ایله 1920 و 1946 ـ نجی ایللریندن سونرا ایشغال قووه لری نین امیر لرینی یئرینه گتیرمک ضروره تی نتیجه سینده آلدیقلاری تدبیرلردن دوغان عهده لیکلر		۱)
1 ـ نجی حالقا قوزئی آذربایجان جیمهورییتی نین یاخود اونون اورقانلاری نین حقوقی عهده لیکلرینه ، همده قوزئی آذربایجان جیمهورییتی نی وار ـ ثروتلری نین آذربایجان دوولتینه ، ایالتلریله بلدییه و کندلری ایله کئچمه سیله باغلی اولاراق آذربایجان و باشقا عمومی قورولوش و اوزونو ایداره ائده ن عموما عایید قوروملارین عهده لیک لرینه و قوزئی آذربایجان جیمهورییتی نین و اورقانلاری نین تصروفلرینده ن دوغان عهده لیکلره ده اوقولانیر.		۲)
خانلیقلار شوراسی نین ایلک توپلانتیسی	165ـ نجی مادده: §
آذربایجان خانلیقلار شوراسی آذربایجان ائل اوجاغی نین ایلک توپلاندیغی گونده توپلانیر.		۱)
آذربایجان جیمهور ره ییسی سئچیله نه قده ر بو وظیفه نی خانلیقلار شوراسی نین صدری عهده سینه گوتورور. آونون آذربایجان ائل اوجاغینی لغو ائتمه حاقی یوخدور.		۲)
قوللوقچولارین (مامورلارین ) سئچیله بیلمه لری	166ـ نجی مادده: §
عمومی وظیفه لرده چالیشان قوللوقچولارین (مامورلارین) ، مووظف و دواملی عسگر لر و قاضیلارین ،آذربایجان ، ایالتلر و بلدییه ایله کندلرده سئچیله بیلمه لری قانونلا محدودلاشدیریلا بیله ر.		۱)
ایلک آذربایجان ائل اوجاغی نین، ایلک آذربایجان خانلیقلار شوراسی نین و ایلک آذربایجان جیمهور ره ییسی نین سئچیلمه سی پارلئمنتار قورول طرفینده ن قبول ائدیله جک بیر سئچیم یاساسینا گوره آپاریلیر.		۲)
45ـ نجی مادده نین 2ـ نجی حالقاسینا اساسن آذربایجان آنایاسا محکمه سینه عایید اولان وظیبه اونون قورولوشونا قده ر، ایچ نیظامنامه سینه گوره قرار وئره ن بیرلشمیش ایقتیصادی ساحه یه عایید آذربایجان یوکسک محکمه سی طرفیندن ایجرا ائدیلیر.		۳)
آذربایجانین ثبت ـ احواللاری(نوتئرلیکلری)	167ـ نجی مادده: §
آذربایجانین بوتون خانلیقلاریندا رسمی نوتئرلیکلر قورولوشونا قده ر خانلیقلارین ثبت ـ احواللاری بو وظیفه نی اوستلرینه گوتورورلر.		۱)
کومونیزم ، ایسلامی فوندامنتالیزم و آشیری ایرقچیلیقدان قورتولما حاقدا حوکوملر	168ـ نجی مادده: §
آذربایجان میللتی نین کومونیزم ، ایسلامی فوندامنتالیزم و آشیری ایرقچیلیق قورتولما حاقینداکی بویوروقلار (حوکوملر) بو آنایاسا حوکوملرینه ضید ساییلمازلار.		۱)
دین آزادلیغی	169ـ نجو مادده: §
آذربایجان توپلوموندا 4ـ نجو مادده نین 2ـ نجی حالقاسی، دین توپلولوقلاری نین حاقینداکی اینانج آزادلیغی قارنتی ائدیر ، بایرام گونلری نین قئیدی بو آذربایجان آنایاساسی نین 165، 167، 168، 169 و 170 ـ نجی ماده لری نین بیر پارچاسیدیر.		۱)
آذربایجان دوولتی لاییق و سئکولئر بیر دوولتدیر ، دین هئچ بیر شکیلده سیاسته قارشدیریلا بیلمه ز ، قاریشدیرماسینا ایجازه وئریلمه ز.		۲)
دین موسیسه لری نین قورولماسی ، فعالیتی ، دین خادیملری نین یئتیشدیریلمه سی ،اوخوناجاق درسلری و فعالییت لرینی بیر عمومی آذربایجان یاساسی عیارلار . بو قوروملار اوزوـ اوزلرینی ایداره ائده ن دوولت قارشی سیندا مسئولییت داشییان قوروملاردیر.		۳)
دین حاقدا خانمیقلارین صلاحییتی	17۰ـ نجی مادده: §
7 ـ نجی ماده نین 3ـ نجو حالقاسی بیرینجی جومله سی نین بویوروغو ، بو بویوروغا ضید اولمایان ایالت قانون وئریجی لییی طرفیندن باشقا شکیلده اویقولانا بیله ر. بو ازلیقدا اولان دینلر اوچونده کئچه رلیدیر.		۱)
خانلیق آنایاسالارینداکی اساس حاقلار	171ـ نجی مادده: §
بو آنایاسانین 1ـ نجی مادده سینده ن 22 ـ نجی مادده سینه قده ر اویقون اولاراق اساس حاقلاری قارانتی آلتینا آلان خانلیق(ایالت) آنایاسالاری نین حوکوملری 35 نجی مادده نین حوکمونه باخیلمادان کئچه رلی قالار.		۱)
آنایاسانین تایید ائدیلمه سی	172ـ نجو مادده: §
بو آنایاسا عموم سورغو ( رئفراندوم) واسیطه سیله آذربایجان میللتی طرفینده ن تایید ائدیلمه لیدیر.		۱)
بو آنایاسا ، ایجرا ائدیله جه یی ایالتلرین ـ خانلیقلارین قانون وئریجی مین اورقانلاری نین اوچده ایکیسی طرفینده ن قبول ائدیلمه لیدیر.		۲)
26 نجی مادده ده آدی کئچه ن خانلیقلاردا وه یا بو ایالتلرین بیر بولومونده بو آنایاساسی نین ایجراسی نین محدودلاشدیریلماسی تقدیرده ، ایالت یاخود ایالتین او بولگه سی ، 42 نجی ماده یه گوره آذربایجان ائل اوجاغینا و 55 نجی مادده یه اساسن خانلیقلار شوراسینا تمثیلچی گونده رمک حاقینا مالیکدیر.		۳)
آنایاسانین اعلانی	173ـ نجو مادده: §
میللت وکیللری نین و حقوقی اورقانلاری نین تمثیلجیلری نین ایشتیراکی ایله بو آنایاسانین قبول ائدیلدیی تثبیت ائدیلیب، قول چه کیلیب، اعلان ائدیلیر.		۱)
بو آنایاسا اعلان ائدیلدییی گونون سونوندا ایجراسینا باشلانیر.		۲)
آنایاسا آذربایجانین رسمی غزئتینده یایینلانیر.		۳)
آنایاسانین گئچرلییی سوره سی	174ـ نجو مادده: §
آذربایجان میللتی آزاد شکیلده بیرله شیب ، اوز بوتوولویونو ، آزاد و مستقیللی یینی الده ائتدیکده ن سونرا بوتون آذربایجان میللتی اوچون کئچه رلی اولان بو آنایاسا آذربایجان میللتی نین آزاد ایراده سی ایله قبول ائده جه یی بو آنایاسا ، یاخود اصلاحاتلار آپاریلمیشی ،یادا یئنی آنایاسانی قبول ائتدیکده بو آنایاسا کئچه رلی لیینی ایتیریر.		۱)
آذربایجان میللی آرشیوی	175ـ نجی مادده: §
آذربایجان حوکومتی نین بویوروغوـ کوستریشی و نظارتی ایله خانلیقلاری شوراسی نین تاییدی لازیم اولان بیر یاسا گره یینجه بوتوو آذربایجان میللی آرشیوی یارادیلیر. بو آرشیوده کئچه ن بو ایکی یوز ایلده اولان چئشیدلی ساحه لره عایید سندلر، فردی و غمومی علاقه لندیره ن مدک لر بیر ارایا گتیریلیر.		۱)