واحـید مسـتـقیل آذربایجــان جبــهه سی

واحید مستقیل آذربایجان جبـهه سی نین تکلیف ائتدییی

آنایاسا تاسلاغی

سگیزینجی بولوم آذربایجان یاسالاری نین اویقولانماسی، آذربایجانحوکومتی ایداره جیلی ییی
آذربایجان خوکومتی ایله ایالتلر آراسیندا صلاحییت داغیتیمی	۹۲ ـ نجی ماده: §
بو آنایاسادا عکسینه بیر حوکوم اولمادیغی مدتجه یاخود ایجازه وئریلمه دیکجه آذربایجان عمومی دوولت یاسالاری خانلیقلار(ایالتلر) اوز ایشلری کیمی ایجرا ائــدیرلر.			۱)
یاسالارین خانلیقلار(ایآلتلر) طرفیندن ایجراسی و آذربایجان دوولتی نین کونترولو	٩۳ـ نجی ماده: §
خانلیقلار آذربایجانین غمومی دوولت یاسالارینی ایجرا ائتمه سینی اوز وظیفه لری کیمی قبول ائتدیکلریندن اونلارین ایجراسی اوچون ایداری قایدالاری و لازیمی تجهیزاتی ولازیمی قوللوقچولاری( دولت مامورلارین) تامین ائدیرلر، ائل اوجاغی( آذربایجان پارلئمئنتوسو) آیری بیر قرار آلیب ،و بو آلینان قرار خانلیقلار شوراسی(سنا)طرفیندن منیمسه نمه دیغی مدتجه قیئد اولونان شکیلده ایداره اولونور.			۱)
آذربایجان حوکومتی خانلیقلار شوراسی نین تاییدی ایله دوولت دایره لری اوچون عمومی ایش دوزه نی ( نیظامنامه) چیخارا بیله ر.			۲)
آذربایجان حوکومتی خانلیقلارین( ایالتلرین) آذربایجان عمومی یاسالارینی، کئچه رلی حقوقلار چیوه سینده ایجرا ائدیلیب ـ ائدیلمه دی یینی گوزه تیر( کونترول ائدیر). بو مقصدله خانلیغین یوکسک دوولت قولوقچولارینی( مامورلارین) کونترول اوچون خانلیغین ریضایتی ایله بیرنفر گوزه تچی بو ایش اوچون وظیفه لندیریلیر. خانلیقلار بونا ایجازه وئرمه دیکده او زامان بو خانلقلار شوراسی نین تاییدیله اولور، و آشاغی خده مه لی قوللوقچولار اوچونده بیر گوزلتیجی گونده ریلیر.			۳)
آذربایجان حوکومتی خانلیقلاردا( ایالتلرده) یاسالارین ایجراسیندا بیر اکسیک لیک ( نقصان) تثبیت ائتدییی حالدا، ، او زامان آذربایجان حوکومتی نین و یادا خانلیغین ایسته یی ایله خانلیقلار شوراسی او خانلیغین خقوقی ایاق آلتینا قویوب ـ قویمادیغی حاقدا بیر قرار چیخارتمالیدیر.خانلیقلار شواسی نین بو قرارینا قارشی آذربایجان آنایاساینی قوروما محکمه سینه باش وورولا بیله ر.			۴)
آذربایجان حوکومتی ، خانلیقلار شوراسی نین تاییدی ایله چیخاردیغی بیر یاسا ایله آذربایجان عمومی یاسالاری نین ایجراسی اوچون، خصوصی دوروملاری قایدالاشدیرماسی حاقدا اونا تعلیمات وئرمه صلاحییتی تانیر. آذربایجان حوکومتی دورومون طبیعی حالا دونمه دیینی تثبیت ائتدییی مدتجه ان یوکسک خانلیق مقاملارینا تعلیمات وئریر.			۵)
آذربایجان حوکومتی آدینا یاسالارین خانلیقلار طرفیندن ایجراسی « آذربایجان دوولت ایداره لری نین ایداره سی»		§ ۹۴ـ نجو ماده:
خانلیقلار آذربایجانین عمومی یاسالارینی ( آذربایجان ائل اوجاغی نین چیخاردیغی یاسالاری) ایجرا ائتمه یه وظیفه لندیریلمیشلر( مکلف لشدیریلمیشلر)، بو ایش اوچون خانلیقلارداکی دوولت دایره لری نین تجهیزات و قوللوقچولاری ( مامور) ایله علاقه دار مسئله لر خانلیقلارین داخیلی ایشی ساییلیر. بو آذربایجان ائل اوجاغی خانلیقلار شوراسی نین تاییدی ایله آیری بیر قرار المادیغی مدتجه کئچه رلیدیر.				۱)
آذربایجان حوکومتی خانلیقلار شوراسی نین تاییدی ایله ایداره لری ایداره ائتمه نیظامنامه سی«ایداره جیلیک قایداسی» چیخارا بیله ر او بوتون اولکه ده دائمی و دائمی اولمایان دوولت قوللوقچولاری نین عین سوییه ده یئتیشدیریلمه سینی ، بیلگی لندیرمه سینی عیارلار. اورتا دوولت قوللوقچولاری نین باشچیلاری نین سئچیمینده خانلیغین( ایالتین) گوروشو نظرده توتولور.				۲)
خانلیق دوولت قوللوقچولاری آذربایجان حوکومتی نین مسئول یوکسک روتبه لی قوللوقچولاری نین بویوروغونا( گوستریشلرینه) تابع دیرلر. بو گوستریشلر چوخ عجله لی اولدوقدا آذربایجان حوکومتی طرفیندن مستقیم دوولت قوللوقچولارینا وئریلیر. بویوروغون ـ گوستریشین ایجراسینی خانلیغین یوکسک روتبه لی قوللوقچولاری کونترول ائدیر( گوزه تیر). آذربایجان خوکومتی نین خانلیغین ( ایالتین) دوولت قوللوقچولارینا بویوروق ـ گوستریش وئرمه حاقی اولدوغوندان عجله لی بیر دورومدا بویوروغونو مستقیم خانلیغین دوولت قوللوقچولارینا وئریریر.				۳)
آذربایجان حوکومتی نین نظارت خاقی، ایجرانین یاسالی لیغینی و مقصده اویقونلوغونو ایچینه آلیر. آذربایجان حوکومتی بو مقصدله گوزاریش(راپور) وئریلمه سینی، دوسیه لرین گونده ریلمه سینی ایسته یه بیله ر. بوتون مقاملارا تمثیلجی گونده ره بیله ر.				۴)
آذربایجان حوکومتینه عایید ایداره لر		§ ۹۵ ـ نجی ماده:
آذربایجان حوکومتی قانونلاری اوز ایداره لری واسیطه سیله مستقیم اونا باغلی قوروملار یاخود اوزلری ـ اوزلرینی ایداره ائدیب ، دوولت قارشی سیندا مسئولیت داشییان( سوروملو اولان) تشکیلاتلار واسیطه سیله ایجرا ائدیر. بونون اوچون آذربایجان حوکومتی، یاساار آیری بیر یول گوسترمه دییی حالدا عمومی ایداره جیلیک نیظامنامه سی چیخاردیر. قانون باشقاسینی قبول ائتمه دییی مدتجه ایداره لرین تجهیزاتینی دا عیارلار.				۱)
آذربایجان دوولتینه عایید ایداره لر		§ ۹۶ ـ نجو ماده:
آذربایجان وئرگی « مالییه ـ گلیر ـ گئده ر» سیستئمینی 1۰۲ نجی ماده چرچیوه سینده، آذربایجان سو یوللاری و ده نیز داشیماجیلیغی اوز ایچ یاپیسی ایله تجهیز ائدیلیمیش ایداره لر طرفیندن ایداره ائدیلیر.آذربایجاندا بیر عمومی دوولت یاساسی(قانونو) ایله آنایاسانی و آنا یاسا دوزه نینی قوروماق ، آذربایجان اراضیسی داخیلینده زوراکیلیغا ال آتمانین ، یاخود اونا جهد گوسترمه نین قاباغینی آلماق، ائله جه ده آذربایجان سرحدلرینی قوروما مقاملاری( سرخد قورویوجولاری ،یوکسک روتبه لی مامور و قوللوقچولاری) واسیطه سیله قوروجلوق( پلیس) و آذربایجان امنییت و خبر خیدمتلرینی ، آذربایجان جیمهورییتی نین خاریجی چیخارلارینی زوراکیلیقلا یاخود زوراکیلیغا جهتله نن چالیشمالاری ایله تهلوکه یه دوشورمک ساحه ده آپاریلان فعالییتلره قارشی قویماق اوچون، قوروما خیدمتلرینی و مرکزلرینی یارادا بیله ر.				۱)
دوولت قارشی سیندا مسئولییت داشییان، اوزو ـ اوزونو ایداره ائده ن قوروملارین فعالییت و صلاحییت ساحه لری بیر ایالتین بویگه سینی اشیب، اوج ایالتدن چوخونو ایچینه آلان ایجتماعی بیمه لر ایسه بیرینجی جومله دن فرقیلی اولاراق ایلگیلی ایالتلردن بیرینه نظارت حاقی تانیماسی شرطیله ، دوعرودان دوغرویا ایالتلره باغلی ایختیصاصلی ایجتماعی شخصیلر طرفیتدن ایداره ائدیلیر.				۲)
علاوه اولاراق بو ایشلرله علاقه دار آذربایجان قانون وئریجیلی نین تانیدیغی صلاحیتلره گوره ، عمومی بیر یاسا اساسیندا طرفسیز مستقیل یوکسک روتبه لی آذربایجان قوللوقجولارینی تعیین ائدیب ، اوزو ـ اوزونو ایداره ائده ن و دوولت قارشی سیندا مسئولییت داشییان هئیت و قوروملار یارادا بیله ر. آذربایجانین موجود قانون وئریجی لیینه شامیل اولان ( ایچه ره ن ) اراضی نین بویومه سی ( یئنی اراضی و اراضیلرین قاتیلماسی ) ایله یئنی اورتایا چیخان وظیفه لرینی ـ بوینونا دوشن مسئولییتلری یئرینه یئتیرمک اوچون، عجله لی دورومدا اوز مالی قایناقلاریندان ، اورتا و آشاغی سوییه لی ایداره لریندن و دوولت قوللوقچولاریندان یارارلانا بیله ر. بونون اوچون یاسا آذربایجان ائل اوجاغی نین عضوولری نین چوغونلوغون سه سی ایله قبولی و خانلیقلار شوراسی نین تاییدی گره کلی دیر.				۳)
آذربایجانین میللی اوردوسو		§ ۹۷ ـ نجی ماده:
َآذربایجان حوکومتی شونکه نین میللی مودافعه سی اوچون آذربایجلن میللی شوردوسونو یارادیر. اونون ساییسینی و قورولوشونون آنا خط لرینی اولکه نین ایللیک بودجه سی چرچیوه سینده یئر وئریر.				۱)
میللی مودافعه دورومونون ائشی یینده اوردودان او قده ر یارارلانماق اولار کی ،آنایاسادا تاکیدا(اوستونده دورارارق) ایجازه وئریلمیشدیر.				۲)
آذربایجان میللی اوردوسو ، میللی مودافعه و گرگین لیک دورومو اورتایا چیخدیقدا، اولکه نین بوتوولویو تهلوکه یه دوشدوکده، مودافعه وظیفه سینی یئرینه گتیرمک، عمومی آساییشی تامین ائتمک ، سیراوی وطنداشلارین جانلارینی قوروماق ، امنیتی ساغلاماق ، میللی مودافعه و غئیرعادی دوروملاردا آذربایجان میللی اوردوسو منسوبلاری باشقا امنیت قووه لرینی دستکله ییر و ترافیک ایداره سی ایله علاقه دار وظیفه لری اوزه رینه گوتورور.عمومی دوولت بینالارینی قوروماغا، بوتون سوروجولوک سیستئمینی(یئر، هاوا، سو) عیارلاماغا ایختیاری واردیر. بیر حدودا قده ر کی ، بو اونلارا وئریله ن مودافعه اوچون وظیفه لری یئرینه یئتیرمک اوچون گره کلی اولسون. علاوه اولاراق گرگین لیک دوروملاریندا عمومی بینالاری قورومادا قورویوجولارا(پولیس لره) یاردیم اوچون اوردو اونلارین وظیفه لرینی اوزه لرینه گوتوره بیلیر.				۳ )
آذربایجاندا و اونون هر هانسی بیر خانلیغیندا( ایالتینده) موجود قانون و آزادلیغا دایانان دئموکراتیک حقوقی دوزه نی تهدید ائده ن تهلوکه نی اورتادان قالدیرماق اوچون 104 ـ نجو ماده نین 2ـ نجی بندینده ( حالقاسیندا) گوستریله ن شرط لر وار اولدوغو تقدیرده آذربایجان حوکومتی آذربایجان حوکومتی اوردونو ، پولیسه و سرحد قورویوجولارینا عمومی دوولت بینالارینی قوروماسیندا ، اساییش ین پوزولماسی نین قارشی سینی آلماسیندا یاردیمجی اولماغا چاغیرا بیله ر. آذربایجان ائل اوجاغی و خانلیقلار شوراسی ایسته دیکلرینده اوردودان یارارلانماغی دوردورا بیله ر.				۴ )
آذربایجانین میللی اوردوسونو ایداره جیلی یی		§ ۹۸ ـ نجی ماده:
آذربایجان میللی مودافعه ایداره جیلی یی اوردونون اوزو طرفیندن اونا منسوب ایداره بولومو طرفینده ن ایداره اولونور. اذربایجان مودافعه جیلیک ایداره سی ، سیلاحلی قووه لرین منسوبلاری نین وظیفه لرینی یئرینه یئتیریر، و ائحتیاجلاری نین دوغرودان ـ دوغرویا تامینینی ساغلار. خسارت آلمیشلارین حیات تامینی و تیکینتی ایشلریله علاقه دار وظیفه لری یئرینه یئتیرمه سی اوچون خانلیقلار شوراسی نین تایید ائتمه سی نین تایید ائتمه سی لازیم اولان عمومی بیر آذربایجان یاساسینا ائحتیاج واردیر. میللی مودافعه جیلیک ایداره سی اوز وظیفه لرینه ایجراسیندا اوچونجو بیریسی نین خاق و صلاحییتلرینه توخونورسا ، او زامان خانلیقلار شوراسی نین تاییدیندن کئچمه سی لازیم گورونن آیری بیر یاسانین وار اولماسینا ائحتیاج واردیر. بو قوللوقچولار ( مامور، خادیم، ایشچیلر) حاقدا اولان یاسالار اوچون کئچه رلی دئییلدیر.				۱)
عین زاماندا میللی مودافعه و مودافعه ایله علاقه دار یئدک ( زاپاس ـ رئزئرو) عسکرلیک مسئله لریله بیرگه سیراوی وطنداشلارین قورونماسینا خیدمت ائده ن آذربایجان عمومی یاسالاری خانلیقلار سوراسی نین تاییدی ایله بوتوولوکده ، یادا بیر بولومو اوردو ایداره جی لییی نین اوز ایداره جیلیک بولومو طرفیندن ، یاخود آذربایجان حوکومتی نین ایسته یی ایله خانلیقلار طرفیندن ایجرا ائدیله بیله ر. خانلیقلار( ایالتلر) طرفیندن آذربایجان حوکومتی نین کفالتی ایله) ایسته یی ، بویوروغو ایله) ایجرا ائدیله ن بئله یاسالاری خانلیقلار شوراسی نین تاییدی ایله ٩۴ ـ نجو ماده یه دایاناراق آذزبایجان حوکومتی و اونون مسئولییت داشییان یوکسک ایداره لری نین اونلارا وئردییی بو صلاحییت لرین نین هامیسینی ، یادا بیر بولومونو آذربایجان دوولتی ایداره لرینه آختارا بیله ر. عین زاماندا بو ایداره لرین ٩۴ نجو ماده نین ۲ـ نجی بندی نین بیرینجی جومله سینه دایاناراق اوز ایداره جیلیک بویوروقلاریندا(دستورلاریندا) خانلیقلار شوراسی نین تاییدینه ائحتیاج اولمادیغی دا قئید ائدیلمه لیدیر.				۲)
آتوم ائنئرزیسی نین تولیدی و یارارلانیلماسی		§ ۹۹ ـ نجی ماده :
۸۱-نجی ماده نین ۱۳- نجو بندینده قایناقلانان یاسالار خانلیقلار شوراسی طرفیندن تایید ائدیلمه سی لازیمدیر کی ، خانلیقلار آذربایجان حوکومتی نین سیفاریشی اوزره (اساسیندا ) یئرینه گتیریرلر .				۱)
آذربایجان هاوا یوللاری نین ایداره سی	§ ۱۰۰ـ نجو ماده :
آذربایجان هاوا یوللاری ایداره جی لییی آذربایجان حوکومتینه مخصوص اولان بیر ایداره طرفینده ن ایداره اولور. اونون دوولت قارشی سیندا مسئولیت داشییان فورمادا یاخود شخصی ایداره جیلی یی بیر آذربایجان یاساسی عیارلار.				۱)
آذربایجان حوکومتی بیر قانون دایاناراق هاوا یوللاری نین ایداره ائدیلمه سینی سیفاریشی اولاراق خانلیقلارین ایختییاریندا قـویا بیله ر .بونی خانلیقلار شوراسی نین تایید ائتمه سی لازیمدیر.				۲)
آذربایجان میللی بانکاسی	§ ۱۰۱ـ نجی ماده :
آذربایجان حوکومتی بوتون آذربایجان اوچون آذربایجان پارا واحیدینی اورتایا قویار و اونون هر طرفلی مسئولییتینی عهیده سینه آلاراق آذربایجان میللی بانکاسینی یارادار.				۱)
آذربایجان سو یولـلاری	§ ۱۰۲ ـ نجی ماده :
اذربایجان حوکومتی آذربایجاندا اولان بوتون سو یوللارری نین صاحیبی دیر.				۱)
آذربایجان حوکومتی بیر قانون اوزریندن سو یوللارینی اوزونه مخصوص اولان بیر ایداره نین قوللوقچولاری نین واسیطه سیله ایداره ائده ر. او بیر خانلیغین حدودلارینی آشان گئمی چیلیک و دنیز چیلیک وظیفه لرینه یوکله نیر. آذربایجان سو یوللاری بیر خانلیق چرچیوه سینده اولدوقدا او خانلیغین ایسته یی اوزه ره سو یوللاری او خانلیغین ایداره چی لیینه وئریله بیله ر .یاخود اگر بیر سو یولو بیر چوخ خانلیق اراضی سیندن گئچرسه آذربایجان حوکومتی علاقه دار خانلیقلارین ایسته یی ایله او خانلیقلارین ایداره چی لیینه وئریله بیله ر				۲)
سو یوللاری نین ایداره سی، گئنیشله تیلمه سی و تیکینتی سینده ایالت کولتورو و سو ایقتیصادی نین ائحتیاجلاری خانلیقلارلا آنلاشیلاجاق شکیلده حیاتا کئچیریلمه لیدیر.				۳)
آذربایجان قورو یولـلاری	§ ۱۰۳ـ نجو ماده :
آذربایجان دوولتی آذربایجاندا مووجود اولان بوتون آنا یوللارین شوسا ، اوتوبان و غیره لرین صاحیبیدیر.				۱)
) آذربایجان حوکومتی طرفیندن سیفاریشی اولاراق خانلیقلارین ایختییاریندا قویولان بو یوللار خانلیق، یاخود خانلیق حقوقلارینا اویغون اولان اوزوـ اوزونو ایداره ائدن ایداره چی لیک اورقانلاری طرفیندن ایداره اولونار.				۲)
) بیر خانلیغین یازیلی ایسته یی ایله او خانلیغین چرچیوه سینده یئر آلان یوللارین ایداره جیلی نی آذربایجان عمومی ایداره چیلی یی نین عهده سینه وئره بیله ر.				۳)
آذربایجان بیرلی یی و خانلیقلااری تحلیکه دن قوروماق	§ ۱۰۴ـ نجو ماده :
آذربایجان دوولت و حوکومتی ، بیر خانلیغین مووجود ییتینی، یاخود حقوق دوولتینه دایانان دئموکراتیک دوزه نی (نظم –اینتیظامی ) پوزماق تحلیکه سی قارشی سیندا، بیر خانلیق باشقا خانلیغین قورویوجولارین ( پولیس لرین)، باشقا قووه لرین ،قورولوش و ایداره جیلیکلرین ، ائله جه ده آذربایجان سرحد قوروجولارین ( مخصوص قووه لرین ) وظیفه لندیره بیله ر.				۱)
بیر خانلیق اوزونو قورویا بیلمه یب ،یا خود قورویا بیله جک بیر سوییه ده اولمادیقدا، اونو بیر تحلیکه تهدید ائتدیکده آذربایجان حوکومتی بو و باشقا خانلیقلارین قورویوجولارینی اوز بویوروغونا (فرمانینا) تابع ائدیب ، اونلاردان و سرحد قوروجولاریندان بو خانلیقدا ایستیفاده ائدیله بیله ر.بو بویوروق تهلیکه نی اورتادان قالدیرماق اوچوندور. باشقا تقدیرده خانلیقلار شوراسی نین ایسته یی ایــله قالدیریلا بیله ر. بو تهلیکه بیرده ن چوخ خانلیغی ایچینه آلیرسا (شامیل اولورسا) او زامان آذربایجان حوکومتی بو تهلیکه ایله تاثیرلی موباریزه ائتمک اوچون لازیمی اولان بویوروق و تعلیماتلاری خانلیق حاکمییتی نه وئره بیلیر. بو مادده نین بیر و ایکینجی جومله لری ال وورولمادان قالیر.				۲)